Vandaag de dag: nieuwe kalender van het oude mijnbekken

Kunnen we herinneringscultuur ook op een andere, meer subjectieve, gedragen en toekomstgerichte manier benaderen? Twee jaar lang onderzochten Martha Balthazar en Vivi Focquet die vraag in de voormalige mijngemeenten van Limburg. Zo ontstond het idee voor een kalender. De dagen die erop staan, gaven ze samen met bewoners en kunstenaars met een band met de streek vorm. 

De gebouwen, terrils, mensen en cafés, de zware industrie en de dennenbomen langs de weg: in het Kempens steenkoolbekken herinnert bijna alles aan de mijnbouw uit de vorige eeuw. Vandaag krijgt die geschiedenis vooral vorm in musea, culturele instellingen, politieke toespraken, bierviltjes en toeristische wandelroutes. Die museale en toeristische representatie contrasteert sterk met de feesten en tradities die door bewoners zelf worden georganiseerd: in deze streek staat de tijd niet stil, ze wordt actief levend gehouden.

“Wat of wie moet hier herinnerd worden?”, zo begonnen hun gesprekken meestal. Dat leidde niet alleen tot bestaande tradities, rituelen en vieringen, maar ook tot nieuwe herinneringsdagen. Die dagen waren even divers als de streek zelf. Sommige werden enkel toegevoegd aan de kalender, andere gingen gepaard met een actie. Zo gaf kunstenaar Gökhan Kızılbuğa samen met kinderen uit de wijk Sledderlo de nostalgische feestdag Sint-Barbara, patroonheilige van de mijnbouw, een nieuwe politieke betekenis. Een andere dag is gewijd aan Stefan Popescu, de Roemeense chauffeur die in 2023 na acht jaar procederen zijn rechtszaak tegen transportbedrijf H. Essers won, dat werd veroordeeld voor sociale uitbuiting. Die dag vierden we met stickers die we verspreidden.

Een kalender is zowel archief als planning, een verzameling herinneringen én een uitnodiging om de toekomst vorm te geven. Hij meet de tijd en staat vol met dagen om te vieren, herdenken, rouwen of eren, die het verstrijken en herhalen van de jaren markeren. Tegelijk zet hij zaken letterlijk op de agenda: hij geeft door wat we belangrijk vinden om te bewaren en daagt volgende generaties uit om dat erfgoed steeds opnieuw uit te vinden.

Meer info over de kalender en foto's vind je hier. De kalender is gratis beschikbaar, eventuele verzendkosten zijn voor de ontvanger. Interesse? Stuur een mail met je adres naar [email protected]. 

Foto's © Gökhan Kızılbuğa, Leontien Allemeersch